Hücre

hücre-nedir

Dokuların en küçük parçası olan, tüm canlıların yapılarının ve işlevsel özelliklerinin ne olduğunu sergileyebilen en küçük birime, hücre ya da göze ismi verilmektedir. İlk olarak Robert Hooke tarafından keşfedilmişlerdir. Bilim adamı mikroskop kullanarak incelediği şişe mantarının yan yana dizilmiş olan küçük birimlerden meydana geldiğini görmüştür. Bu birimlere Latince küçük odacık anlamına gelen ‘Cellula’ ismini vermiştir. Şu anda İngilizcede kullanılan ‘cell’ kelimesi hücreleri ifade etmek için kullanılır ve bu kelimeden türetilmiştir. İlerleyen yıllarda bitkilerde ve diğer canlılarda hücrelerin görev aldığını gösteren çalışmalar yapılmıştır. Ancak ‘hücre kuramı’nın oluşması yani hücrelerin yapılarını, temel özelliklerini ve oluşumlarını tanımlayan kuramın ortaya çıkması için 19. yüzyılın ortasına kadar beklemek gerekmiştir.

Hücreler, canlıların, dokuların yaşamsal özelliklerini sergileyen ve gerekli olan koşullarda bulunduğu takdirde hayatını tek başına sürdürme yeteneğine sahip olan yapı birimleri olarak da tanımlanabilir. Büyüklüklerini kavramak için bir insan vücudunda 30 trilyon civarında hücre bulunduğunu söylemek yeterli olacaktır. Yapıları genellikle bir zar içinde bulunan sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmektedir. Bu yapıyı tam olarak inceleyebilmek için ise elektromikroskop kullanmak gerekecektir.

Hücre zarı

Hücre zarının görevi temel olarak hücrenin yapısını korumak olarak özetlenebilir. Ayrıca geçirgen yapısı sayesinde madde alış verişi yapılmasını sağlar. Hücrelerin birbirlerini tanımalarını sağlama görevini de üstlenmişlerdir. Uyarı iletimi ve salgı görevi de hücre zarının sorumlu olduğu işler arasındadır. Ayrıca enzimlerin taşınmasında ve ozmatik dengenin sağlanmasında üstlenmiş olduğu görevler vardır.

Sitoplazma

Hücre zarı ile çekirdek zarı arasında bulunan bir eriyiktir. İçeriğinde yağlar, karbonhidratlar, hormonlar, proteinler ve nükleik asitler gibi organik maddelerin yanı sıra iyonlar, asitler, bazlar, çeşitli metal tuzları gibi organik olmayan yani inorganik maddeler de bulunur. İçinde canlı yapılar yani organeller ve cansız yapılar yani inklüzyon cisimcikleri yer almaktadır. Sitoplazma içinde bulan organeller ise şunlardır: endoplazmik retikulum, mitokondri, lizozom, ribozom, koful, kloroplast, golgi aygıtı, plastitler, sentrozom. ‘Organeller hücrelerin organlarıdır’ tanımı ile basit bir şekilde organel sözcüğünün tanımı yapılmış olur. Canlı varlıklar ile cansız organizmaları ayırmak isteyen araştırmacılar, canlı hücre maddesine protaplazma adını vermişlerdir.

Çekirdek

Hücreleri yönetir ve nükleus ismi ile de anılır. Çekirdek zarının yanı sıra çekirdekçik, nükleoplazma ve kromozomdan oluşur. Hücre bölünmesi görevinde önemli bir rol oynadığı ve çekirdeğin ölmesi halinde hücre de öldüğü için çok önemli olarak nitelendirilir.

Hakkında Bilgin

Yorumlar